Làm thế nào Ecuador – Quốc gia vốn nổi tiếng với dầu mỏ và chuối – lại có thể trở thành nhà sản xuất tôm hiệu quả nhất thế giới, chỉ với 220.000 ha ao nuôi? Hơn 10 năm qua, sản lượng tôm của nước này tăng trưởng liên tục 16% mỗi năm, bất chấp mọi dự báo về sự chững lại của ngành.
Năm 2025, sản lượng dự kiến đạt 1,76 triệu tấn, tăng 17% chỉ trong một năm – một con số đáng kinh ngạc với quốc gia chỉ có 18 triệu dân và diện tích 260.000 km².
“Năm nào tôi cũng nghĩ rằng sản lượng sẽ giảm, nhưng năm nào cũng ngược lại – con số luôn khiến tôi ngạc nhiên,” — Pablo Monalbetti Gómez de la Torre, Giám đốc Chiến lược & Thị trường, Vitapro–Allicorp S.A.A, chia sẻ tại TARS 2025 về 3 yếu tố giúp Ecuador bứt phá:
Lợi thế tự nhiên, tổ chức chuyên nghiệp và đổi mới không ngừng.
Vị trí địa lý thuận lợi
Vị trí địa lý của Ecuador là một lợi thế tự nhiên. Khoảng 80% vùng nuôi nằm tại tỉnh Guayas, gần vùng ven biển – rút ngắn quãng đường từ ao đến nhà máy chế biến, giúp thu hoạch nhanh hơn, giảm chi phí vận chuyển và duy trì chất lượng cao. Khí hậu ổn định quanh năm giúp sản xuất liên tục.
Hiệu quả nuôi tôm của Ecuador hiện tương đương ngành cá hồi của Chile. “Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) đã cải thiện đáng kể – từ 1.6 vào năm 2019 xuống còn 1.3. Một số trại đạt mức 1.23 – thật đáng kinh ngạc,” Pablo chia sẻ.
Mặc dù mật độ nuôi không tăng (10–18 PL/m²), nhưng tốc độ tăng trưởng hàng tuần đã tăng từ 1.59 g/tuần (2019) lên 2.75 g/tuần (2024) và hướng tới 4 g/tuần (2025). Một số trại đạt 7.000 pound mỗi vụ (3,1 tấn/ha/vụ), tương ứng 4–5 vụ/năm, tạo nên một mô hình sản xuất cực kỳ hiệu quả.
Chế biến và hội nhập chuỗi giá trị
Ngành tôm Ecuador đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng gia tăng giá trị.
Tỷ lệ tôm chế biến tăng từ 28% (2019) lên 55% (2024). Ecuador cũng giảm phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc (từ 67% xuống 52%), đồng thời mở rộng xuất khẩu sang EU và Mỹ – nơi yêu cầu cao hơn về truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chế biến.
“Nếu bạn hỏi một người nuôi tôm Ecuador tại sao họ cần hội nhập với nhà máy chế biến, họ sẽ nói: Để giữ vững sản lượng, để dòng tôm không bị gián đoạn.” — Pablo chia sẻ.
Quy mô tạo nên sự chuyên nghiệp
Khác với châu Á – nơi ngành nuôi tôm còn manh mún, Ecuador được thống trị bởi các tập đoàn lớn chuyên nghiệp. Năm doanh nghiệp hàng đầu chiếm hơn 1/3 sản lượng.
Nhờ quy mô này, họ đầu tư mạnh vào trại giống, thức ăn, điện khí hóa và di truyền học, giúp chuẩn hóa toàn bộ chuỗi giá trị.
“Hiện nay, khoảng 20.000 ha ao nuôi đã được điện khí hóa, nhiều ao sử dụng máy cho ăn tự động – điều gần như không tưởng cách đây 10 năm,” Pablo nói. “Đại dịch COVID đã thúc đẩy quá trình tự động hóa và tiết giảm chi phí, khiến ngành trở nên linh hoạt, tinh gọn và bền vững hơn.”
Điểm yếu và rủi ro
Tuy vậy, Ecuador vẫn tồn tại “gót chân Achilles”:
- Nền kinh tế đô la hóa khiến chi phí cao.
- Giá điện đắt đỏ, nguồn cung thiếu ổn định (năm 2023 nhiều trại chỉ có 8h điện/ngày trong nhiều tháng).
- Bất ổn chính trị, an ninh và thương mại cũng là mối lo.
- Ngoài ra, biến đổi khí hậu, đặc biệt là mưa lớn tháng 5–6, gây stress và gián đoạn chu kỳ nuôi.
Duy trì đà tăng trưởng
Pablo dự đoán tốc độ tăng trưởng của Ecuador sẽ giảm nhẹ xuống 6–8%/năm từ 2026, nhưng vẫn rất cao. Động lực tăng trưởng mới đến từ:
- Điện khí hóa rộng rãi
- Cải tiến di truyền học
- Tự động hóa
- Chuẩn hóa quy trình và công nghệ
Tốc độ tăng trưởng bình quân (CAGR) dự kiến đạt 6%, giúp Ecuador tiếp tục giữ vững vị thế cường quốc tôm thế giới.
Tổng kết
Ecuador đã tái định hình ngành tôm toàn cầu nhờ:
- Tận dụng lợi thế tự nhiên
- Tăng hiệu quả sinh học và quản lý
- Đẩy mạnh tự động hóa và điện khí hóa
- Gia tăng giá trị và hội nhập chuỗi sản xuất
Ecuador đang chứng minh rằng: Hiệu quả, bền vững và công nghệ cao là chìa khóa dẫn đến vị thế quốc gia dẫn đầu ngành tôm thế giới.
Nguồn: Asia Pacific
Dịch: Phòng Marketing Thần Vương
