Ảnh hưởng của pH nước lên khả năng nhạy cảm đối với vi khuẩn gây bệnh hoại tử gan tụy cấp trên tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei)

  • Thứ hai, 21/10/2019, 08:14 GMT+7
  • Lượt xem: 69

     Tôm thẻ chân trắng là một trong những loài tôm được nuôi khá phổ biến hiện nay. Tuy nhiên sự gia tăng diện tích nuôi và việc thâm canh hóa của nghề nuôi tôm dẫn đến sự xuất hiện và lây lan của nhiều bệnh nguy hiểm, ảnh hưởng đến chất lượng môi trường nước ao nuôi. Từ đó làm cho vật nuôi dễ bị cảm nhiễm bởi các tác nhân gây bệnh cơ hội.

     Sự biến động các yếu tố thủy lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hệ miễn dịch của tôm thẻ chân trắng và tăng tính nhạy cảm bệnh với vi khuẩn. Mức pH nước thấp (4,6-5) hoặc cao (9-9,5) đã làm suy giảm hệ miễn dịch trên tôm, từ đó ảnh hưởng rất lớn đến khả năng đề kháng bệnh hoại tử gan tụy cấp.

 

Thí nghiệm xác định giá trị LD50 của chủng vi khuẩn V.parahaemolyticus

     Thí nghiệm xác định giá trị LD50 được bố trí theo phương pháp hoàn toàn ngẫu nhiên với bốn nghiệm thức có các liều gây nhiễm chênh lệch nhau 10 lần và một nghiệm thức đối chứng không gây nhiễm.

 

Ảnh hưởng của pH nước đến tỷ lệ chết tích lũy của tôm thẻ Litopenaeus vannamei

     Thí nghiệm được bố trí với các mức pH khác nhau 6,3; 7,3; 8,3; 9,3; 10,3. Thí nghiệm được thực hiện trong 240 giờ. pH trong các bể được giữ ổn định trong suốt thời gian thí nghiệm.

 

Ảnh hưởng của pH nước lên hệ thống miễn dịch của tôm thẻ Litopenaeus vannamei

     Tôm thẻ được bố trí ngẫu nhiên trong hệ thống với các mức pH khác nhau 6,3; 7,3; 8,3; 9,3. Mỗi bể được bố trí 10 con tương ứng với mỗi thời điểm thu mẫu.

     Ảnh hưởng của pH nước lên sự nhạy cảm của tôm thẻ Litopenaeus vannamei đối với vi khuẩn V.parahaemolyticus

     Tôm sẽ được gây bệnh thực nghiệm thông qua phương pháp ngâm trong 2 giờ. Mỗi bể được bố trí 20 con với mức pH là 6,3; 7,3; 8,3; 9,3.

 

Kết quả và thảo luận

 

Liều LD50 của chủng vi khuẩn V.parahaemolyticus

     Kết quả thí nghiệm cho thấy, tôm được gây nhiễm bởi chủng vi khuẩn V.parahaemolyticus xuất hiện các triệu chứng bệnh như lờ đờ, phản xạ chậm và một vài con có dấu hiệu bỏ ăn sau 1 ngày gây nhiễm. Tôm bắt đầu chết sau 2 ngày gây nhiễm và số lượng tôm chết tăng dần đến ngày thứ 10.

     Các kết quả nghiên cứu trước đây cho thấy rằng, liều LD50 của chủng Vibrio cao hay thấp còn tùy thuộc vào chủng vi khuẩn, phương pháp gây nhiễm và kích cỡ tôm.

 

Ảnh hưởng của pH nước đến tỷ lệ chết tích lũy của tôm thẻ Litopenaeus vannamei

     Kết quả nghiên cứu cho thấy tôm ở nghiệm thức pH cao (9,3 và 10,3) xuất hiện các triệu chứng bệnh như lờ đờ, phản xạ chậm và bắt đầu chết sau 24h thí nghiệm. Tỷ lệ chết tích lũy của tôm tăng dần theo mức tăng của pH nước. Sau 144 giờ, tỷ lệ chết tích lũy là 100% ở nghiệm thức pH 10,3; 27% ở nghiệm thức pH 9,3.

 

h1_2

Ảnh hưởng của pH lên tỷ lệ chết tích lũy của tôm thẻ

     Giáp xác nói chung rất nhạy cảm với sự thay đổi của các yếu tố môi trường, đặc biệt là chỉ tiêu pH. Sự biến động của chỉ tiêu pH nước ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ sống cũng như khả năng đề kháng bệnh, sự tăng trưởng của tôm.

 

Ảnh hưởng của pH  lên sự phát triển của vi khuẩn V.parahaemolyticus

     Sự phát triển của tác nhân vi khuẩn gây bệnh hoại tử gan tụy cấp V.parahaemolyticus trong môi trường TSB ở các mức pH khác nhau được kiểm tra trong thí nghiệm này. Kết quả cho thấy vi khuẩn có thể phát triển ở các mức pH khác nhau, từ 6,3 – 9,3. Trong đó, khoảng pH thích hợp cho sự phát triển của vi khuẩn là 8,3 và 9,3.

 

h2_2

Ảnh hưởng của pH lên sự phát triển của vi khuẩn V.parahaemolyticus

 

Ảnh hưởng của pH lên hệ thống miễn dịch của tôm thẻ Litopenaeus vannamei

     Kết quả định lượng cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tổng tế bào máu khi tôm được nuôi ở các mức pH khác nhau ở thời điểm 0 đến 72 giờ. Ở thời điểm 96 giờ, tổng tế bào máu ở nghiệm thức pH cao 9,3 cao hơn đáng kể so với các nghiệm thức pH thấp.

 

h3_1

Sự thay đổi tổng tế bào máu của tôm thẻ Litopenaeus vannamei ở các mức pH khác nhau

     Tế bào máu ở giáp xác giữ vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch. Sau khi bị sốc bởi các yếu tố môi trường hệ miễn dịch của tôm bị suy yếu, từ đó ảnh hưởng đến sự biến động của tổng tế bào máu và đây cũng được xem là triệu chứng bình thường trong quá trình đáp ứng miễn dịch tự nhiên của giáp xác.

     Hoạt tính của gốc oxy hóa tự do không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở các mức pH khác nhau ở thời điểm 0 giờ. Tuy nhiên sau 24h và 48h, hoạt tính của gốc oxy hóa tự do giảm đáng kể ở nghiệm thức pH thấp. Nguyên nhân của sự khác biệt về hoạt tính gốc oxy hóa tự do ở thời điểm 24h và 48h có thể là do chức năng miễn dịch của tôm bị suy yếu sau khi tôm được chuyển từ mức pH thích hợp sang mức pH thấp và cao. Ở các thời điểm thu mẫu tiếp theo (72 giờ và 96 giờ), hoạt tính của gốc oxy hóa tự do ở các mức pH đều tăng có thể là do hệ miễn dịch của tôm đã dần hồi phục trở lại.

 

h4

Sự thay đổi hoạt tính của gốc oxy hóa tự do của tôm thẻ Litopenaeus vannamei ở các mức pH khác nhau.

 

Ảnh hưởng của pH lên sự nhạy cảm của tôm thẻ đối với vi khuẩn V.parahaemolyticus

     Vibrio được xem là tác nhân vi khuẩn gay bệnh cơ hội cho tôm nuôi. Các yếu tố gây stress như thiếu ăn, sốc độ mặn, khí độc, thương tổn được xem như là yếu tố nguy hiểm đầu tiên tạo điều kiện cho sự phát triển và bùng phát bệnh.

     Tôm thẻ chân trắng sẽ trở nên nhạy cảm hơn với tác nhân gây bệnh Vibrio khi được nuôi ở điều kiện pH thấp (6,5) và cao (10,3). Khả năng thực bào và loại thải vi khuẩn ở tôm được nuôi trong điều kiện pH thấp và cao thấp hơn nhiều so với tôm được nuôi ở pH bình thường 8,2. Tôm thẻ chân trắng trở nên nhạy cảm hơn với tác nhân vi khuẩn gây bệnh hoại tử gan tụy cấp khi pH trong nước dao động trong khoảng 8,5 – 9,5.

     Khi các yếu tố môi trường thay đổi, đặc biệt là sự biến động của chỉ tiêu pH nước (xuống thấp hoặc tăng cao) sẽ làm suy giảm quá trình đáp ứng miễn dịch, từ đó sẽ tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển và gây bệnh cho vật nuôi.

 

Kết luận

 

     Nghiên cứu đã chứng minh rằng, pH ảnh hưởng đến sự phát triển của tác nhân vi khuẩn gây bệnh hoại tử gan tụy cấp trên tôm thẻ. Bên cạnh đó, sự biến động pH nước, đặc biệt là khi pH nước xuống thấp (6,3; 7,3) đã làm suy giảm hệ miễn dịch trên tôm (tổng tế bào máu và hoạt tính gốc oxy hóa tự do), từ đó ảnh hưởng rất lớn đến khả năng nhạy cảm với bệnh hoại tử gan tụy cấp.

Nguồn: Trường Đại học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh

 

 

 

Ý kiến bạn đọc